Boeken | Books | Bücher | Livres

Literatuur


   Oudste eerst 

Het licht aan het einde van de loop
Een ballistocentrische novelle

Wat is de lotsbestemming van een kogel? Welke reis legt hij af voordat deze zijn explosieve eindbestemming bereikt? Martin Michael Driessen neemt in zijn nieuwe boek “Het licht aan het einde van de loop”, een titel die overigens perfect verweven is met de inhoud van het boek, een kogel onder de loep. Een ballistocentrische novelle, om de woorden van de schrijver te gebruiken. In het verhaal blijft de vaart er ongenadig in. Dat moet ook wel, aangezien het slechts 89 pagina’s telt. De kogel, van uit wiens perspectief het verhaal geschreven is, we spreken als het ware met hem, schetst de diverse figuren die zijn levensspanne beheersen. Eerlijke eigenaren, louche figuren, die allemaal het finale schot niet willen lossen. De spanning blijft daarmee continu op hoog niveau aanwezig. Het uur U van de ik-persoon kan elk moment geslagen hebben. Tegelijkertijd geeft het boek ook een commentaar op het belang dat wij hechten aan ons eigen leven, door het te doorleven door een levenloos object. De verwevenheid van een kogel met de mens als object en gebruiksvoorwerp is daarvoor treffend gekozen. Om mijn verhaal niet langer te maken dan het boek zelf: dit is een hoogst originele en treffend uitgewerkte novelle. Meermaals heb ik het passages herlezen om de ingenieuze wijze waarop Driessen het ‘concept’ uitwerkt goed tot me te nemen. Het heeft mijn avond zeer aangenaam gevuld. O ja: had ik al gezegd dat er een kogelgat in het boek zit?

editor

Door Julius Roelants sinds 3 maanden en 23 dagen

anéantir
Michel Houellebecq - Anéantir

Het nieuwe boek van Michel Houellebecq is uit! Helaas moeten de niet-Frans-lezers nog tot het eind van het jaar wachten, maar ze hebben dan ook echt iets om zich op te verheugen! Het is een prachtig boek en er komt beslist een even zo mooie vertaling! Houellebecq vertelt de levensgeschiedenis van Paul Raison, een medewerker van de minister van financiën met om hem heen de minister zelf, zijn collega’s, zijn vrouw Prudence, zijn vader en diens partner, (zijn moeder is overleden) en zijn broer en zuster. Geen van hen heeft een leven waarover niets te melden valt. In het begin vertelt de schrijver vooral over zijn chef en de werksfeer. Er komen wat lugubere fragmenten aan de orde, bijvoorbeeld een minutieus vertelde onthoofding zoals het gebeurde tijdens de Franse revolutie, inclusief een tekening en uitleg van de constructie van de galg. Houellebecq zet ook verschillende verhaallijnen uit waarin de geschiedenissen van de personages worden verteld, inclusief de omstandigheden waarin zij zich bevinden. Het boeiende is dat er ook elementen in voorkomen, zoals bijvoorbeeld dromen en onwaarschijnlijk voorstellingen, die de nieuwsgierigheid van de lezer wekken, maar waar later niets meer over vernomen wordt. Deze ‘verhalen’ lopen als het ware dood. Die gewoonte begint een stijl te worden in de moderne literatuur. Aanvankelijk blijft zo’ n scène je bij, maakt je als lezer nieuwsgierig, daarna word je teleurgesteld, maar later ontdek je dat ze extra kleur geven aan het geheel. De roman speelt in de periode van de nieuwe presidentsverkiezingen en door zijn werk leeft Paul daar dichtbij. Hij doet verslag over de verschillende verkiezingsbijeenkomsten en de schilderachtige figuren die deel uitmaken van de acties. Meer en meer echter wordt het een familieroman. Zijn vader wordt ernstig ziek, ligt in coma, zijn vrome zus en haar man zijn bijzonder sociaal, en zijn broer, het onderdeurtje van de familie draagt een heel persoonlijk leven en een ongewone dood bij aan het verhaal. Een mooi element in het geheel is dat Paul erg veel van zijn land en de Franse cultuur houdt. Hij vertelt over de prachtige natuur, de indrukwekkende architectuur en gaat er regelmatig alleen op uit om daar van te genieten. Paul zelf, die een koele relatie heeft met zijn vrouw Prudence, krijgt hevige pijn aan zijn gebit en dit blijkt het begin te zijn van een ernstige vorm van kanker. Gezien het maatschappelijke kader waarin hij leeft krijgt hij zonder enig probleem toegang tot de beste specialisten, die echter niet erg optimistisch kunnen zijn. Nu blijkt dat Paul en Prudence toch een oprechte liefde voor elkaar koesteren en Prudence staat hem dan ook intensief bij tijdens deze fase van zijn leven. Hoewel de titel van de roman, ANÉANTIR, vernietiging met zich meedraagt, wordt de ware betekenis van dit woord pas in de allerlaatste zin op verbluffende wijze duidelijk. 21 februari 2022

editor

Door Riet de Jong sinds 4 maanden en 13 dagen

Afscheid
Een verrukkelijke novelle

Een novelle die mij nog het meest doet denken aan de boeken van Patrick Modiano: observaties van een afstand, mysterie zonder urgentie, personages zonder verleden. Men beziet de neergang van een succesvol basketballer met tuberculose, door middel van de dorpsinwoners van het kuuroord. Zij vullen zijn leven voor hem in en speculeren over verleden en toekomst. Een tragische val in fantastisch proza. Heerlijk verhaal om in één avond uit te lezen.

editor

Door Julius Roelants sinds 5 maanden en 5 dagen

De boekhandel van Algiers
Een lezend mens telt voor twee

Het prachtige verhaal achter de eerste uitgever van Camus en oprichter van een bijzondere boekhandel in Algiers (Nos Richesses): Edmund Charlot. Een man van grote literaire betekenis voor het Algerijnse en Franse boekenlandschap. Door de schrijfster mooi verweven met cultureel-historische achtergrond van de onafhankelijkheid van Algerije. Motto van het Charlot: een lezend mens telt voor twee. Daar kunnen wij het alleen maar mee eens zijn.

editor

Door Wouter Roelants sinds 6 maanden en 8 dagen

Oh William!
Vragen durven stellen

Er is een reis, er is een familiegeheim, een man wordt verlaten door zijn echtgenote. Lucy Barton, schrijfster in New York en ex-echtgenote van de William uit de titel, vertelt ons erover. Wat er gebeurt doet ertoe, maar wat er vooral toe doet is de zoekende blik van Lucy, die steeds opnieuw vragen durft te stellen, en daar - gelukkig - vaker niet dan wel antwoord op heeft.

editor

Door Mira Tax sinds 6 maanden en 29 dagen

A passage north
Een meester in reflectie

Hoofdpersonage Krishan, reizend van hoofdstad Colombo naar het noorden van Sri Lanka is een meester in reflectie. Hij observeert en overpeinst, zoekt zich een weg door het leven en de lezer mag mee. Terecht op de shortlist van de Booker Prize 2021.

editor

Door Mira Tax sinds 6 maanden en 29 dagen

Raam, sleutel
Mensen van de straat

Ja, het bestaat dus, een boek dat een literair spel is en tegelijkertijd handelt over mensen die je op straat tegen kan komen. Weloverwogen, subtiel en met een prettig gekantelde blik op de werkelijkheid.

editor

Door Mira Tax sinds 6 maanden en 29 dagen

Laten we vader eruit gooien
Levenslust en humor

Een alleen al vanwege de titel onweerstaanbare verzameling verhalen van een welhaast vergeten schrijfster. Lees een willekeurige eerste zin van een van deze verhalen vol levenslust en humor en merk: stoppen gaat niet.

editor

Door Mira Tax sinds 6 maanden en 29 dagen

Een opsomming van tekortkomingen
Weinig, maar de juiste woorden

Weinig woorden, maar precies de goede woorden, gebruikt Ine Boermans om haar verhaal te vertellen. Een opsomming van tekortkomingen is zo raak geschreven dat je de woorden bijna van de pagina wil oplepelen, zo mooi. In korte hoofdstukjes waarin gesprekken met een therapeut worden afgewisseld met brieven aan een overleden moeder en verhalende stukken over een jong meisje dat dan weer bij moeder, dan weer bij vader woont, doet de schrijfster haar verhaal uit de doeken. Een wat ongewone jeugd heeft Lot, met een narcistische vader die haar in huis haalt maar haar daar eigenlijk niet wil hebben. Dit debuut is vooral ongelooflijk geestig. Een kassière adviseert: ’Ik raad je aan om de spruitjes weg te gooien en de wijn rechtstreeks in je mond en niet in de kaasfondue te gieten. Dat is zonde.’ De therapeut, die er overigens bijzondere gesprekstechnieken op nahoudt, stelt vrij snel na hun eerste afspraak vast dat Lot veel empathie heeft, ‘maar ook weer niet zoveel dat je denkt: wow dat is echt veel.’ Geestig dus, dit boek, en tegelijkertijd een mooi, lief klein eerbetoon van een ‘lievelingsdochter’ aan een moeder.

editor

Door Mira Tax sinds 7 maanden en 5 dagen

Strijd en metamorfose van een vrouw
Een spiegelbeeld met net wat minder glans

Waar Édouard Louis eerder zijn gecompliceerde relatie met zijn vader beschreef (absolute leestip: Ze hebben mijn vader vermoord), is nu de relatie met zijn moeder aan de beurt. In "Strijd en metamorfose van een vrouw" spreekt Louis teder over zijn moeder, met een zachte weemoed die van de pagina's spat. Het is het literaire spiegelbeeld van het boek over zijn vader, hoewel toon en karakter aanzienlijk verschillen. Kenmerkend aan Édouard Louis (geboren als Eddy Belleguele) is zijn getekende jeugd, opgroeiend in armoede en met weinig zorg c.q. liefde van vader en moeder. Hij weet zich hieraan te onttrekken en ontpopt zich tot begenadigd schrijver en transformeert tot ster in literair Parijs. Met afstand weet hij nu terug te kijken op zijn jeugd en dit om te zetten in geschreven woord, waarbij in onderhavig boek de relatie met en het leven van zijn moeder in de schijnwerpers staat. In "Ze hebben mijn vader vermoord" wist Édouard Louis mij te overdonderen door de kracht en de woede die in het boek verpakt zaten, een politieke aanklacht tegen de Franse staat. Maar bij zijn laatste boek mist Louis dat laatste beetje extra wat "Ze hebben mijn vader vermoord" zo bijzonder maakte. Wel overeind blijft zijn indrukwekkende schrijfstijl, welke wellicht nog verfijnder is dan in zijn eerdere boeken. Dit maakt dat het nog steeds een aanrader is - en niet alleen voor Eddy Belleguele-adepten - maar niet de absolute topper zoals ik van dit boek had gehoopt. Het geeft je een tik, maar niet de genadeklap.

editor

Door Julius Roelants sinds 7 maanden en 5 dagen

Beautiful World, Where Are You
Millennial-problematiek in schurend proza

Geen auteur die het gevoel van de Millennial weet te vangen als Sally Rooney; the voice of a new generation. Als hoop in bange literaire dagen wist zij met studenten Marianne en Connell in haar boek Normale mensen vele (jonge) lezers aan zich te binden. Ook ik was verkocht. Na het succesverhaal blijft altijd de vraag hoe dit voort te zetten. Vanaf de eerste pagina van Prachtige wereld, waar ben je stap je echter gelijk weer eenzelfde wereld binnen. Het schuurt, het is stroef, het is ongemakkelijk. Bij het lezen kan je een grimas trekken, maar tegelijk blijft het ook aantrekken. Het gevoel van Normale mensen is terug. Ditmaal niet twee studenten in de hoofdrol, maar vier eindtwintigers. Ook de Millennial-generatie wordt immers een jaartje ouder. Centraal in het boek staat de relatie tussen twee vriendinnen, Alice & Eileen, alsook hun eigen relatie met respectievelijk Felix & Simon. Hoewel de twee beste vriendinnen zijn, gaat de correspondentie tussen hen voornamelijk via email. Bij elkaar op bezoek gaan lijkt niet mogelijk, wat doet denken wat de kracht is van deze vriendschap. In de mails wordt hoog gezweept over de problemen van de wereld, waarbij hun persoonlijke (relatie)problemen slechts tussen neus en lippen door ook worden besproken. Tussen de brieven door (of juist precies andersom) worden de levens van Alice en Eileen afwisselend vanuit hun eigen perspectief belicht. Deze afwisseling houdt de vaart in de roman, ook omdat het aan elkaar schrijven van brieven het geheel tot een omkaderd verhaal maakt. De kenmerkende onmacht om emoties te tonen en relaties in stand te houden, komt sterk naar voren in deze brieven, alsook in de sterke dialogen van het boek. Waar de personages wel goed in lijken te zijn - klagen hoe de wereld teloor gaat door klimaatverandering, politiek, etc. - zorgt voor een mooie karikatuur van de Millennial: grootse woorden, maar al met al vrij weinig actie. Het is immers makkelijk ethische bezwaren op te roepen die jouzelf niet beïnvloeden, om anderen de les te lezen. Daarmee lijkt Rooney een spiegel te willen voorhouden aan haar (en mijn) generatie. Een spiegel die wellicht ook broodnodig is. Tegelijk is het gevaarlijk aantrekkelijk om in Alice een beeld van Rooney zelf te zien: succesvol schrijfster, vergelijkbare leeftijd, grootse woorden, moeite met emotie. Halverwege schreef ik dan ook op “glimpen van Rooney(?)”. Aan het eind van de roman word ik hier hard voor afgestraft, wat mij weer in vertwijfeling achterlaat. Zien wij hier een beeld van Rooney zelf, of alleen een karikatuur van ons beeld van haar? Al deze mooie en interessante weerspiegelingen nemen echter niet weg dat de roman in de tweede helft minder weet te schuren en minder weet te verrassen. Hoewel het goed blijft weglezen en zeker vermaakt, verliest het een deel van de glans die haar schrijverschap zo indrukwekkend maakt. Het neemt niet weg dat ik met name het eerste deel hoog aansla en ik alweer moet uitkijken naar een nieuwe Rooney. Hopelijk wederom in vertaling van Gerda Baardman en Jan de Nijs; geen onnodige anglicismen, maar wel de vlotte taal behouden, zeer sterk.

editor

Door Julius Roelants sinds 7 maanden en 5 dagen

Willem die Madoc maakte
Een prachtige ridderroman

Kort geleden verscheen er, wat je kunt noemen, een ridderroman, in de vorm van een soort raamvertelling. De schrijver in en van het verhaal voelt zich te kort gedaan door zijn werkgever, want er is hem een hoogleraarschap door de neus geboord. Dus besluit hij een roman te schrijven met als hoofdpersoon een miskende getalenteerde middeleeuwer, die zich schrap zet en alle tegenslagen overwint. De roman speelt zich af eind twaalfde begin dertiende eeuw en voornamelijk in België, in Vlaanderen, in de buurt van Brugge waar een groot klooster staat, Abdij St. Odulfus. In 1196 vergaat er een schip voor de Vlaamse kust, alle opvarenden verdrinken, behalve een driejarig jongetje dat zich vastklampt aan een bruinvis en door een dorpeling op het strand wordt getrokken. Dat jongetje wordt opgenomen in het klooster, verzorgd en opgevoed. Hij kan nog niet praten, zijn afkomst is onbekend, maar hij heeft de kleding en de uitstraling van een telg van een aanzienlijke familie. En dit jongetje, hij krijgt de naam Beda, wordt de centrale figuur in het adembenemende verhaal dat volgt. Beda krijgt een uitstekende opleiding in het scriptorium bij pater Arnulfus, wordt kopiïst, maar ontdekt ook dat er in het klooster een zelfkweller en kinderverkrachter rondloopt, namelijk pater Elmus. Deze pater, en het feit dat hij zelf niet tot het christelijk geloof kan komen bepalen zijn leven en dus het dramatische verloop van de roman. Het ligt niet in mijn bedoeling dit verloop precies uit de doeken te doen, dat genoegen is aan de lezer. Ik kan alleen zeggen dat ik er zelf enorm van genoten heb, van het Diets waarmee het verhaal is doorspekt, van de talenten van Beda, alias Madoc, alias Willem, van de maatschappelijke ontwikkelingen die hij op gang brengt, van de vrouwen met wie hij het bed deelt, van zijn strenge principes, en uiteindelijk van het slot van het verhaal. En van de manier waarop de schrijver met zijn kat op schoot zijn veelbelovende plannen voor erkenning van zijn talenten uit de doeken doet. Ik wens u heel veel genoegen met dit boek dat bovendien prachtig is uitgegeven.

editor

Door Riet de Jong sinds 7 maanden en 5 dagen

De belofte
Stof tot nadenken

Damon Galgut is een Afrikaanse, Engelstalige schrijver die een prachtige, maar keiharde roman heeft geschreven. Het verhaal begint in de periode vóór de afschaffing van de apartheid en duurt tot een aantal jaren erna. Een kritieke tijd. Zoals zoveel afstammelingen van Europeanen zijn de hoofdpersonen boeren met een enorm bezit aan grond. En zoals gewoonlijk is hun personeel gevestigd om en nabij de boerenwoning in vaak bouwvallige huisjes die bij het bedrijf horen. Zwart personeel uiteraard. Ook heel gewoon in die tijd. In dit geval gaat het om een boer, zijn vrouw en drie volwassen kinderen. Galgut heeft een ongewone maar heel effectieve opzet gekozen voor zijn roman. Hij heeft het verhaal in vier delen opgedeeld: MA, PA, ASTRID, ANTON. Er is nog een tweede dochter, AMOR, die weinig aanwezig is maar op afstand een belangrijke rol speelt. En dan is er nog Salomé, de zich opofferende, hardwerkende huisbediende, om wie uiteindelijk alles draait. In ieder deel is de hoofdpersoon de beslissende factor, hoewel hij of zij niet er niet altijd lichamelijk bij is. Of nog leeft. Want de dood is een zeer aanwezig personage. Ook de kerk en zijn bedienaren spelen hun spelletje, met wisselend effect. Het is verbazingwekkend hoe de schrijver op vlijmscherpe en soms ironisch toon de gebeurtenissen, ziekte, moord en doodslag, schuld en schijnheiligheid, neerzet. Elk deel heeft een eigen sfeer, en vooral Anton, de tegen alle verwachtingen in volslagen mislukte zoon, is een heel sterke factor. Interessant is dat de Afrikaanse geschiedenis niet vergeten wordt: de verkiezingen, de apartheid wordt afgeschaft, het nationale rugbyteam, de Springboks, worden kampioen en krijgen de beker uit handen van Mandela. Maar daarmee is het verhaal nog niet ten einde. Dat biedt stof tot nadenken. Ook de huidige ontwikkelingen in Zuid-Afrika, de eeuwigdurende agressieve politiek, moord en doodslag, geven dit boek een vorm van realisme mee waaraan niet te ontkomen valt. Hoe het ook zij, Damon Galgut heeft er een prachtige roman van gemaakt. Zijn taalgebruik is schitterend en boeit ons Nederlanders van het begin tot het eind. Mede dankzij natuurlijk de knappe vertaling van de vertaler Rob Van der Veer.

editor

Door Riet de Jong sinds 7 maanden en 5 dagen