Paul van Tongeren recenseert: 'Wat op het spel staat' van Cyril Lansink
Soms zeggen naam en faam van de uitgever iets over de kwaliteit van de boeken die ze uitgeven, maar dat is zeker niet altijd het geval. Uitgevers durven soms geen risico te nemen of vragen hoge bedragen van nog onbekende auteurs. Soms verschijnen er daarom bij onbekende uitgevers of ‘in eigen beheer’ boeken die niettemin van bijzondere kwaliteit zijn. Dat geldt zeker ook voor dit boek.

De auteur promoveerde in 1997 op een mooi proefschrift over ironie bij Kierkegaard (Vrijheid en ironie. Kierkegaards ethiek van de zelfwording. Leuven: Peeters 1997), maar publiceerde daarna nog slechts korte artikelen in kranten en bladen. Nu heeft hij een aantal van die stukken herwerkt tot een samenhangende bundel, die een groter publiek verdient. Lansink verstaat de kunst om belangrijke filosofische thema’s op een lichtvoetige manier aan de orde te stellen. Thema’s als de vrije wil, de redelijkheid van emoties, het verlangen naar geluk, het verschil tussen nut en betekenis, de betekenis van erkenning, de ervaring van verveling, de betekenis van religie en vele andere, worden beschreven in fraaie en altijd glasheldere taal. In zijn essays toont Lansink hoe trage aandacht hem tot scherpe observaties heeft gebracht. Die observaties weet hij vervolgens te verbinden met fijnzinnige reflecties, die vaak vaak gevoed blijken door de lectuur van een wijsgerige of literaire tekst. Zijn boek vormt zelf een goed voorbeeld van wat hij – met Patricia De Martelaere – beschrijft als een prijzenswaardige (en benijdenswaardige) ‘wereldvreemdheid’: door te spelen met taal slaagt hij erin zich te onttrekken aan de gangbare door nut, noodzaak en behoefte gekleurde manier waarop we de dingen en het doen en laten van onszelf en van de mensen om ons heen doorgaans beschouwen, en bevrijdt hij zodoende de wereld tot een soort ‘vreemdheid’ die haar op een oorspronkelijker wijze zichtbaar maakt. 

Als filosofie de taak heeft om ‘de fenomenen te redden’, dan toont dit boek wat filosofie is. Niet met allerlei geleerdheid, niet door scherpzinnige discussies met andere filosofen, maar door beschrijvingen die de dingen en onze eigen ervaring weten te belichten op een manier die ze daadwerkelijk ‘ter sprake brengt’, dat wil zeggen: doet spreken. Daarom is dit boek misschien wel een betere inleiding tot de filosofie, dan al die boeken die ‘over’ filosofen en filosofische theorieën handelen. Hier wordt metterdaad gefilosofeerd, en wel over een onderwerp dat iedereen wel moet interesseren, namelijk: het eigen leven.

Paul van Tongeren is emiritus hoogleraar Wijsgerige Ethiek aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Het boek is voor €19,95 verkrijgbaar in onze boekhandel en op onze website.