Julius Roelants

  1. Interview Ronald Havenaar in De Kanttekening over doemdenken, cultuurpessimisme en Spengler

    Interview Ronald Havenaar in De Kanttekening over doemdenken, cultuurpessimisme en Spengler

    Ewout Klei interviewt voor De Kanttekening historicus Ronald Havenaar, emeritus hoogleraar Geschiedenis van de Trans-Atlantische Betrekkingen aan de Universiteit van Amsterdam. Onder andere over het doemdenken en cultuurpessimisme van deze tijd. Ook Spengler komt (uiteraard?) aan bod, net als de hedendaagse Nederlandse hoofdpersonen. Bonuspunten van ons voor de gebruikte foto in het artikel (al gespot?).
    Wij hadden ook in de winkel veel cultuurpessimisten, al denk ik dat het eerder cultuur-geïnteresseerden waren. Veel Spengler verkocht, maar nog wel een paar op voorraad...

    Lees hieronder het volledige interview:

    Historicus Ronald Havenaar: ‘Onze democratie is vitaler dan cultuurpessimisten vrezen’

    Doemdenken is weer helemaal in. Ons publieke debat lijkt te worden beheerst door pessimisme. Er zijn klachten over de Europese Unie, de vluchtelingen, de islam, verruwing van de omgangsvormen en niet te vergeten het klimaat. Is de ondergang van het Avondland aanstaande?

    Historicus Ronald Havenaar, emeritus hoogleraar Geschiedenis van de Trans-Atlantische Betrekkingen aan de Universiteit van Amsterdam, schreef over het hedendaagse doemdenken een nuchter boek: Naar de bliksem, maar nu nog niet. Zijn conclusie: ‘Doemdenkers hebben een fijne neus voor mankementen, als realisten wijzen zij op urgente problemen. Maar ze laten zich ook kennen als alarmisten, die gedreven door een passie voor ondergangsdenken overdrijven. Ze kondigen een apocalyps aan die vooralsnog ver voorbij de werkelijkheid ligt.’ De Kanttekening sprak met Havenaar over het hedendaagse ondergangsdenken, de angst voor de islam en de vraag in hoeverre de politici Thierry Baudet en Geert Wilders cultuurpessimisten zijn.

    Uw boek gaat over hedendaags doemdenken. Waarom is dit denken weer helemaal terug in het politiek-maatschappelijke debat?

    ‘Hier is geen sluitend antwoord op, het is een moeilijke vraag. Het doemdenken is weer opgekomen na het einde van de Koude Oorlog. Met het wegvallen van de Sovjet-Unie in 1991 had het Westen geen tegenstander meer. Het communisme was altijd de grote tegenstander waartegen iedereen zich verdedigde. Nadat het communisme als concurrent verdween ging de democratie kritischer naar zichzelf kijken, omdat dat nu kon.’

    Maar hangt het cultuurpessimisme niet ook samen met Samuel Huntington en zijn clash of civilizations, die de islam tot nieuwe vijand bombardeerde, waartegen ‘wij’ weerbaar moeten zijn? De botsing der beschavingen als antwoord op het liberale vooruitgangsoptimisme van Francis Fukuyama en zijn ‘einde van de geschiedenis’?

    ‘Dat klopt inderdaad. Huntington was een van de eersten die na de val van de Muur en de Sovjet-Unie een pessimistisch geluid liet horen. Tegenwoordig is Fukuyama helemaal uit de mode. Het idee dat overal in de wereld de democratische krachten aan het winnen zijn, is op zijn retour. Het vooruitgangsdenken is nu echt in de knel gekomen.’

    Waarom eigenlijk?

    ‘Dit komt door allerlei oorzaken. Vanaf de jaren tachtig stagneerde de verzorgingsstaat. Dit luidde ook het einde van het vooruitgangsdenken in dat welvaart steeds gelijker verdeeld zou worden door de staat. En dan heb je ook nog het postmodernisme, de filosofische stroming die het einde van de grote verhalen aankondigde. Het cultuurpessimisme biedt in deze postmoderne, postideologische tijden een nieuwe grote greep, het geeft samenhang en zin. Dat vinden mensen fijn, want ze willen graag grip krijgen op de vaak chaotische werkelijkheid.’

    Is doemdenken vooral een ‘rechts’ thema?

    ‘Klimaat is nu duidelijk een thema van links. Wat ergens wel apart is, want het klimaat beheren is een conservatieve opdracht. Conservatisme komt van het Latijnse woord conservare, wat bewaren betekent.’

    Is de paniek die je nu bij een deel van links ziet over het klimaat niet hetzelfde als de vluchtelingenpaniek bij rechts?

    ‘Paniekdenken heeft inderdaad verschillende varianten en wordt aan verschillende thema’s gekoppeld. Het is dus niet typisch ‘rechts’ of ‘links’.’

    Hoe verhoudt het doemdenken van nu zich eigenlijk met het cultuurpessimisme van de jaren dertig van de vorige eeuw, van conservatieve denkers als José Ortega y Gasset en Johan Huizinga?

    ‘De verschillen tussen het cultuurpessimisme van toen en nu zijn opvallender dan de overeenkomsten. Het huidige cultuurpessimisme is veel concreter. Het gaat over politiek en economie, de ontbinding van het Westen, de NAVO en de EU. Het is deels ook een technische analyse van de financiële crisis van 2008. Ortega y Gasset in La Rebelión de las masas (De opstand der horden, red.) en Johan Huizinga in In de schaduwen van morgen hadden het echter helemaal niet over deze thema’s. Dat is apart, want Europa kampte toen met een financiële en met een politieke crisis. Dankzij de economische crisis kon Adolf Hitler in Duitsland aan de macht komen. En er was een dreiging van een nieuwe oorlog. Maar Ortega y Gasset en Huizinga maken zich meer zorgen over het zedenverval. Ook Menno ter Braak, die waarschuwde tegen het nazigevaar, schreef veel over het verval van normen en waarden. Een ander verschil is trouwens dat Huizinga en anderen zich vooral zorgen maakten over het verval van de christelijke waarden, terwijl de cultuurpessimisten van nu vooral verontrust zijn over de multiculturele samenleving en het cultuurrelativisme. Dit zie je vooral terug bij Paul Cliteur.’

    Over Cliteur gesproken: in het hedendaagse doemdenken spelen het ‘gevaar’ van de islam en immigratie een prominente rol. Waarom eigenlijk?

    ‘Hier zijn een paar verklaringen voor. De islam is een religie met een mannelijk elan, volgens de Franse schrijver Michel Houellebecq. Het christendom is dit elan kwijtgeraakt en is zwakker. Doemdenkers vrezen dat de westerse beschaving geen weerstand kan bieden tegen de islam. Daarnaast zijn doemdenkers bang voor de islamitische omgangsvormen. Dan gaat het vooral om de positie van de vrouw en de omgang met homo’s, zoals wij die in het Westen een aantal decennia hebben omarmd. Ten slotte is daar het punt van de demografie: moslims maken te veel kinderen volgens critici, wij te weinig. Dit is ook de boodschap van Thilo Sarrazin in Deutschland schafft sich ab (Duitsland schaft zich af, red.). We worden volgens hem overspoeld.’

    U noemt nu een paar namen. Wie zijn eigenlijk de belangrijkste ondergangsdenkers op dit moment in Europa?

    ‘Houellebecq is natuurlijk heel belangrijk. Hij schrijft niet alleen over de islam, maar ook over onze, volgens hem, nihilistische maatschappij, waar het alleen maar draait om geld en de seks vreugdeloos is geworden. Ik vind de Britse filosoof John Gray de interessantste doemdenker, omdat hij het einde van de verlichtingsidealen aankondigt. Ook is hij van mening dat mensen zich tot het groene denken moeten bekeren. En dan heb je ook historicus Timothy Snyder, die zeer pessimistisch is over het politieke klimaat van onze tijd en zich grote zorgen maakt over de toekomst van de democratie. In Duitsland is naast Sarrazin Botho Strauss een belangrijke doemdenker. Hij maakt zich vooral zorgen over de massaconsumptie en hekelt de massacultuur. In Frankrijk, ten slotte, heb je naast Houellebecq ook Éric Zemmour van het geruchtmakende boek Le suicide français (De zelfmoord van Frankrijk, red.) en Michel Onfray van het boek Décadence (Decadentie, red.), waarin hij schrijft dat alle beschavingen sterfelijk zijn.’

    En in Nederland?

    In Nederland zijn Ad Verbrugge en Paul Cliteur als de belangrijkste cultuurpessimistische denkers. Ad Verbrugge beroept zich op Oswald Spengler (1880-1936, red.) en heeft er ook voor gezorgd dat zijn magnum opus Der Untergang des Abendlandes (De ondergang van het Avondland, red.) in het Nederlands is vertaald en uitgegeven. Daarnaast heb je Sid Lukkassen en Vossius, een pseudoniem van euroscepticus Pepijn van Houwelingen, maar ik neem hen intellectueel iets minder serieus. De ondertoon bij Lukkassen is: Sid kan geen vriendinnetje krijgen en dat komt door cultureel verval.’

    Welke rol spelen deze ondergangsnarratieven eigenlijk in het politieke verhaal van Geert Wilders en Thierry Baudet? En zijn zij zelf ook ondergangsdenkers?

    ‘Er bestaan duidelijke raakvlakken tussen cultuurpessimisme en politieke populisme. Die raakvlakken gaan over politieke thema’s. Net als cultuurpessimisten houden populisten zich bezig met thema’s als de Europese Unie, de islam, de huidige democratie en de elite. Er is echter een groot verschil in temperament. Populisten zijn strijdbaar, cultuurpessimisten fatalistisch. Wel is er natuurlijk een uitwisseling van ideeën en personen: bijvoorbeeld Thierry Baudet die een essay over Houellebecq schrijft en Paul Cliteur die senator wordt voor het Forum voor Democratie.’

    In hoeverre hebben ondergangsdenkers eigenlijk een punt? De democratie is toch in gevaar? Mensen worden toch minder fatsoenlijk naar elkaar? Als gevolg van de polarisatie in de maatschappij wordt er toch minder waarde gehecht aan feiten?

    ‘Het uitgangspunt van mijn boek is dat cultuurpessimisten tegelijkertijd realisten en alarmisten zijn. Ze hebben een fijne neus voor reële problemen, maar ze blazen de zaak heel erg op. Het moet altijd misgaan, menen ze. Maar dit klopt gewoon niet. Er gaan ook veel dingen goed. Onze samenleving heeft veel veerkracht. Onze economie ook. De financiële crisis van 2008 was niet het einde. Het is door ingrijpen van de EU redelijk goed gekomen. Ook onze democratie is vitaler dan cultuurpessimisten vrezen.’

    Waarin slaan doemdenkers volgens u de plank mis? Welk rationeel antwoord kun je deze ‘realisten’ bieden?

    ‘Cultuurpessimisten onderschatten de veerkracht van onze samenleving, van onze democratie. En meer filosofisch: geschiedenis is niet gedetermineerd maar heeft een open einde. Het geschiedenisbeeld van doemdenkers vertoont sterke parallellen met het christelijke geschiedbeeld, een geschiedenis die zich beweegt naar een eindpunt, de Apocalyps. Christelijke denkers zijn daarom vaak ook pessimistisch over deze wereld: de vier ruiters, de hoer van Babylon, de Antichrist. Maar net als het christendom bieden doemdenkers troost. In het geschiedbeeld van Oswald Spengler ‘klopt’ alles. Dit geeft, ook al is zijn visie heel pessimistisch, toch vertroosting. Want hij schept inzicht in tijden van grote verwarring. Hij komt weer met een groot verhaal in deze postmoderne tijd.’

    spengler

    Lees meer »
  2. Nieuwsbrief 15 augustus | De cyclus van culturen (en gymnasiasten)

    Nieuwsbrief 15 augustus | De cyclus van culturen (en gymnasiasten)
    De afgelopen dagen stonden we met woordenboeken en Bosatlassen op het Stedelijk Gymnasium. Als alumni verkochten we daar boeken aan de nieuwe lichting scholieren. Een beeld dat mooi past bij het boek dat we vandaag in de aanbieding hebben, namelijk 'De ondergang van het avondland,' de beroemde klassieker van Oswald Spengler. Een boek over het opkomen en vergaan van menselijke culturen, in een vergelijkbare cyclus met de seizoenen.

     
    Het boek verscheen in twee delen, respectievelijk in 1918 en 1922, en liet sporen na bij denkers als Heidegger, Wittgenstein en Adorno, maar ook bij schrijvers als Thomas Mann en Henry Miller. Spengler, die met dit boek naam maakte als één van de meest invloedrijke denkers van Duitsland, deed op grond van overeenkomsten in de ontwikkelingen van de menselijke culturen voorspellingen over het verdere verloop van de geschiedenis. Veel van deze voorspellingen zijn honderd jaar later nog schrikbarend actueel. Het boek is fascinerend en tijdloos relevant.⁠
    Nu is er eindelijk een Nederlandse vertaling (door de gevierde vertaler Mark Wildschut).
     
    Deze Nederlandse vertaling, verkrijgbaar in een luxe cassette, is nu slechts €29,90, in plaats van de reguliere prijs van €89. Bestel snel, via de website, per mail of kom langs in de boekhandel. Bij de laatste optie inclusief een kop koffie!⁠
    Lees meer »
  3. Nieuwsbrief 27 Juli | In de media

    Nieuwsbrief 27 Juli | In de media
    Ook al sloeg de hitte ook toe in de boekhandel, waren we blij nog velen van u te mogen ontvangen in onze boekhandel. Tegelijkertijd zat ook Frans Corstensniet stil, hij schreef een stevige brief aan de Raad van Toezicht van het CBR, welke afgelopen vrijdag ook in het NRC Handelsblad is gepubliceerd (zie ook hieronder). Hij laakt in het artikel de eindeloze bureaucratie van het CBR om een gezondheidsverklaring te krijgen, noodzakelijk om te mogen blijven rijden. Eerder al schreef hij het boek Kroniek van een handbewogen levendoor onze boekhandel uitgegeven en afgelopen september in bijzijn van Pieter van Vollenhoven in ons souterrain gepresenteerd. Hierin beschrijft hij de gevolgen van zijn dwarslaesie, zowel de mooie als de zware momenten. En hoe hij ondanks (of dankzij?) zijn handicap zo'n carrière heeft opgebouwd - hij werd onder andere hoogleraar en bestuurslid van het Radboud Ziekenhuis. 
    Ook kwam afgelopen donderdag De geschiedenis van Nederland in 100 oude kaarten weer bij ons binnen, deze was geruime tijd in herdruk. Op het moment van schrijven hebben wij er nog 7 op voorraad, daarna is ook deze oplage niet meer leverbaar. Tot en met 6 september geldt voor deze prachtige verzameling kaarten een actieprijs van €59daarna de vaste prijs van €79. Een aanrader, niet alleen voor de koffietafel!
    Mocht u er nog een in handen willen krijgen voor de lagere prijs, kom dan snel langs. Of reserveer een exemplaar van de volgende druk. Deze verschijnt eind augustus, nog net voordat de actie afloopt. 
    Lees meer »
  4. Studieboeken Pedagogische Wetenschappen

    Studieboeken Pedagogische Wetenschappen

    Studenten Pedagogische Wetenschappen kunnen voor het vak Neuropsychologie bij ons hun boeken bestellen, inclusief 5% extra korting via kortingscode op Brightspace!

    An Introduction to Brain and Behavior, 6th edition:

    Hardcover

    Ebook

    Lees meer »
  5. Verkiezingen in Europa - Uw leesgids

    Verkiezingen in Europa - Uw leesgids

    De Europese verkiezingen staan voor de deur, donderdag mogen wij weer de stembus in (Belgen onder ons overigens een paar dagen later). Bent u er al uit wat u gaat stemmen? Nu Rutte vs. Baudet de koppen domineert, wilden wij daar een ander perspectief voor plaatsen. Een tweetal boeken met diametrale meningen, ons eigen Rutte vs. Baudet. Daarnaast een blik op het ontstaan van de voorloper van de Europese Unie, door het werk van Winston Churchill. Zijn invloed na de Tweede Wereldoorlog is doorslaggevend geweest voor het ontstaan van de Raad van Europa.

     Yanis Varoufakis - Volwassenen onder elkaar

    162 dagen was Yanis Varoufakis minister van Financiën van Griekenland. Evenveel dagen had hij nodig om nooit meer te worden vergeten. Midden in de Eurocrisis treedt hij aan, en moet het zinkende schip dat Griekenland heet zien te redden. Daar ondervindt hij wat het is om in de Europese Unie te zitten, en welke machten er spelen. Het Europese systeem ziet hij als dooen door verrot. In dit boek bespreekt hij zijn ervaringen met de Europese Trojka.

    Dijsselboem - Eurocrisis

    Tegenpool van Varoufakis was onze “eigen” Jeroen Dijsselbloem. Als voorzitter van de Eurogroep was hij de aangewezen persoon om te onderhandelen met de Grieken, waarbij weinig te lachen viel. Nachtenlang werd er vergaderd, op zoek naar het juiste compromis. In dit boek vertelt hij over zijn eigen ervaringen binnen de EU, geheel anders dan Varoufakis, maar bespreekt hij ook wat beter kan en moet. Ook schetst hij zijn kant van het verhaal van de Eurocrisis, en de afgrond waarlangs Griekenland scheerde.

    Felix Klos - Winston Churchill, vader van Europa

    Na de Tweede Wereldoorlog wist Winston Churchill dat er maar een manier was om vrede te garanderen op het Europese continent: Europese eenwording. Met een campagne door Europa wist hij landen bij elkaar te brengen, en zorgde hij voor de vorming van de Raad van Europa, verre voorloper van de Europese Unie. In dit boek wordt het verhaal verteld over dit uitzonderlijk figuur. Zijn drijfveren voor Europese eenwording en de beslissende rol die hij speelde hierbij.

    Lees meer »
  6. Nieuwsbrief 8-5 | Genummerde & gesigneerde Sonnetten Ilja Leonard Pfeijffer

    Nieuwsbrief 8-5 | Genummerde & gesigneerde Sonnetten Ilja Leonard Pfeijffer
    Maandagavond was een bittere pil voor Ilja Leonard Pfeijffer: geen Literatuur Prijs voor zijn prachtige roman Grand Hotel Europa, zoals hij deze wel kreeg voor La Superba in 2014. 

    Gelukkig valt er vandaag meer te lachen voor Pfeijffer, met het uitbrengen van zijn gelimiteerde oplage genummerde & gesigneerde bundel 'Sonnetten'. Het betreft een bundeling van de sonnetten die in 2018 zijn verschenen in de boekenbijlage van de NRC, waarin Pfeijffer de actualiteit aanstipt.

    De bundeling van sonnetten is vervaardigd als softcover en gedrukt op Munken Print White in een eenmalige oplage van 250 genummerde en gesigneerde exemplaren. Het ontwerp is van het Gentse ontwerpersduo Ruttens & Wille.

    Voor deze gelimiteerde oplage van 250 stuks heeft Pfeijffer zes van zijn favoriete boekhandels in Nederland en België uitgezocht, en wij zijn blij daar bij te horen. Slechts 25 stuks 'Sonnetten' liggen vanaf vandaag voor 35€ in de Oude Mol en bij onze winkel op de Radboud Universiteit, ook te bestellen via deze link. Maar wees er snel bij; op is ook echt op.


    Ilja Leonard Pfeijffer - Grand Hotel Europa

    Ook hebben wij nog diverse andere titels van Pfeijffer op voorraad. Grand Hotel Europa won dan wel geen Literatuur Prijs, maar het blijft een magistrale roman over het verval van antiek Europa en de invloed van het massatoerisme. Door de NRC met recht bekroond tot roman van het jaar 2018.

    €26,99 | ISBN 9789029526227 | Gebonden

    Ilja Leonard Pfeijffer - De Filosofie van de Heuvel

    100 kilo zwaar, ongetraind op de fiets naar Rome. Dit is wat Pfeijffer samen met Russische vriendin Gelya Bogatishcheva onderneemt. 2600 kilometer fietsen brengt hen langs wijngaarden, parkeerplaatsen, bergen en dalen om uiteindelijk in hartje Rome te eindigen. Dit boek vertelt in woord en beeld het verhaal van hun reis, waarbij de reis belangrijker is dan de bestemming. 

    €20,99 | ISBN 9789029573061

    Ilja Leonard Pfeijffer - La Superba

    De roman over Pfeijffers thuisstad Genua. Dwalen door de stegen en opgaan in het Italiaanse leven. Vijf jaar geleden (wel) bekroond met de Literatuur Prijs, en wat ons betreft zeker nog de moeite waard!

    €15,99 | ISBN 9789029589802

    Ilja Leonard Pfeijffer - Brieven uit Genua

    Net als La Superba is Genua de plaats van handeling. Aan de hand van zijn brieven wordt een blik geboden in de jeugd, studententijd en liefdes van Pfeijffer, als ook de gebeurtenissen in de wereld. Grappig, ontroerend en frustrerend: u komt alles tegen. Een mooie uitgave in de reeks van privé-domein.

    €28,50 | ISBN 9789029528337
     
    Interesse in 'Sonnetten' of een van de andere boeken? Ze zijn allemaal zowel online op de website als offline in de winkel te verkrijgen. Wilt u verzekerd van een bundel zijn, belt u ons dan even (024-3221734)?
    Lees meer »
  • Gratis verzending bij bestellingen boven de € 49,-
  • Eerste boek gratis bij boeken onder de € 10,-
  • Niet goed geld terug garantie 024-3221734
  • Vertel je vrienden over Roelants en ontvang € 5,-
Boekhandel Roelants
Locatie

Boekhandel Roelants [oude mol]
Van Broeckhuysenstraat 34
6511 PJ  Nijmegen

roelants@roelants.nl
024-3221734

Books by Roelants [@Radboud]
Thomas van Aquinostraat 1A
6525 GD  Nijmegen

024-7370273